با تنبلی چه کار کنیم؟

با تنبلی چه کار کنیم؟

با تنبلی چه کار کنیم؟ مطلب ویژه

توسط / خانواده متعالی / شنبه, 29 تیر 1398 ساعت 15:20

بسم الله الرحمن الرحیم
سپاس از آن خداوند است که عمر گرانبها را برای رسیدن به حیات طیبه در اختیار ما قرار داد تا بتوانیم به مقام انسانی نایل شویم یکی از عواملی که ما را در این راه نجات می دهد سخت کوشی است ؛ در مقابل این خصلت پسندیده، خصلت نکوهیده تنبلی است که انسان را در این دنیا و به صورت جدی تر و غیر قابل جبران تری در آخرت دچار حسرت می کند حسرت ازین که عمر گرانبها را - که یکبار به هرکسی داده می شود - به تنبلی گذرانده و اقدامی در زمینه پیشرفت دنیوی و اخروی خود نکرده است.
در این نوشتار ابتدا به نکوهش تنبلی پرداخته می شود سپس پاسخ می دهیم که آثار تنبلی چیست و راهکار مبارزه با آن چیست؟


نکوهش تنبلی
شاید دیده باشید دانش آموزی را که آخر ترم پشیمان درس نخواندن است ، حسرت می خورد و یا پیرمردی که خوب از زندگی اش استفاده نکرده است ؛ حسرت خوردن در پایان ترم ، در پیری و حتی پس از مرگ هیچ فایده ای ندارد لذا انسان عاقل چند صباح این زندگی کوتاه را تلاش می کند تا هم آینده بهتری داشته باشد و هم در دنیای بی نهایت پس از مرگ به مقام بالایی برسد.
برای رسیدن به هدف – حتی هدف کوتاهی همچون شستن یک کتری- عوامل متعددی وجود دارد این عوامل ثبوتی و سلبی هستند؛ عوامل ثبوتی عواملی هستند که ما را به موفقیت و نائل شدن به هدف می رسانند و عوامل سلبی عواملی هستند که مانع موفقیت می باشند ؛ یکی از این عوامل تنبلی می باشد که به شدت نزد خداوند و معصومین علیهم السلام مورد تقبیح قرار گرفته است؛ چنانچه خداوند متعال می فرماید: لیس للانسان الا ما سعی انسان به جز كار و تلاشش سرمايه اى ندارد (سوره نجم آیه 39)
واز امام صادق(ع) پرسیدند:" أین طریقِ الراحَة" ما چه ‌‌کار کنیم به راحتی برسیم؟ فرمود "فی خِلافِ الهَوى" در مخالفت کردن با هوای نفس؛ با "دلم می‌خواهد" مخالفت کن. بعد گفت:"فَمَتى یجِدُ عَبدٌ الراحَةَ؟" بندۀ خدایی که مخالفت با هوای نفس کند، کِی به راحتی می‌رسد؟ امام صادق(ع) فرمودند: " عِندَ أوّلِ یومٍ یصِیرُ فی الجَنَّةِ"، روز اولی که وارد بهشت شود.
امام باقر(ع) فرمود: از مردی نفرت دارم که درکار دنیای خود تنبل باشد آن کس که در کار دنیای خویش تنبل باشد، درکار آخرتش تنبل تر خواهد بود».
داستانی زیبا برای پند گرفتن وجود دارد که انسان با کمی تفکر می توانداز آن بهره مند شود:
در مسیر راه مردی بوته خار کوچکی وجود داشت که مرد هر روز برای گذشتن از مسیر ، پایش به آن خار گیر می کرد و هر روز کار کندن خار را به فردا موکول می کرد تا اینکه او پیر شد و بوته خار قوی و بزرگ شد و مرد دیگر یارای کندن آن خار نبود.
این داستان هم اثر منفی تنبلی را و هم تسویف (فردا فردا کردن) را به ما نشان می دهد. می بینید که انسان چگونه می تواندخودش عاقبت کار خود را تباه کند، تطبیق این مثال کوچک با انجام ندادن تمام کارهایی که ما باید انجام دهیم و نمی دهیم قابل تطبیق است.
آثار تنبلی:
درباره کارکردها و آثار تنبلی می توان گفت که بستگی دارد به اینکه درچه زمینه ای صورت پذیرد؛ از این رو، درهر جا اثر خود را بر جای خواهد گذاشت. اکنون به برخی از آنها اشاره می کنیم.
فقر وتنگدستی:
درسخنی کوتاه امام علی (ع) درباره کار کرد تنبلی دربعد اقتصادی چنین فرموده است: «ان الاشیاء لما ازدوجت، ازدوج الکسل و العجز، فتتج منهما الفقر؛ چیزها چون با هم جفت شدند، تنبلی وناتوانی نیزجفت شدند واز آنها فقر پدید آمد.»( بحار الانوار، ج۷۵، ص۵۹.)
مبتلا شدن به غم واندوه:
حضرت علی (ع) می فرماید: «من قصر فی العمل ابتلی بالهم؛ آن که در کار کوتاهی ورزد، دچار اندوه گردد.»( نهج البلاغه، حکمت ۲۳۹.)
تباه سازی حقوق:
امام علی (ع) در سخن دیگری می فرماید: «من اطاع التوانی، ضیع الحقوق؛ هر که تسلیم سستی وسهل انگاری گردد، حق خود و دیگران را تباه سازد.»( همان، حکمت ۲۳۹.)
ازدست دادن اعتماد مردمی:
امام علی (ع) می فرماید: «لا تتکل فی امورک علی کسلان؛ درکارهای خود بر آدم تنبل تکیه مکن».(غرر الحکم، ص۴۶۳، ح ۱۰۶۲۲ )
ندامت و پیشمانی:
نیز آن امام همام (ع) درسخنی فرموده است: «من اطاع التوانی احاطت به الندامه؛ هر که کاهلی وسستی ورزد، او را پشیمانی وندامت فرا گیرد.»( همان، ح ۱۰۶۳۱)
سر بار دیگران شدن:
امام صادق (ع) - در ضمن سخنی به مردی از اصحابش - چنین نوشت: «.. ولا تکسل عن معیشتک فتکون کلا علی غیرک او قال علی اهلک؛ درباره معیشت خود تنبلی مکن که در این صورت، بار دوش دیگری - یا کسانت - خواهی شد.»( کافی،ج۵، ص۸۵)
از دست دادن خیر دنیا وآخرت:
امام صادق (ع) فرمود: «من کسل عن طهوره و صلاته، فلیس فیه خیر لامر آخرته. ومن کسل عما یصلح به امر معیشته، فلیس فیه خیر لامر دنیاه؛ هر کس درباره پاکی ونماز خود تنبل باشد، در او خیری (امیدی) برای کار آخرتش وجود ندارد. وهرکس درکار معیشت خود تنبل باشد، دراو خیری برای کار دنیایش وجود ندارد».(همان)
برخی عوامل بروز مشکل تنبلی و راحت طلبی :
۱- تربیت خانوادگی:
ریشه بروز این مشکل بیشتر از ناحیه تربیت خانوادگی است. وقتی پدر و مادر به فرزند خود مسئولیت های سخت را نسپارند و از آنها کار و تلاش نخواهند و خودشان همه کارهای سخت را متکفل شوند، فرزندان راحت طلب بار می آیند. متاسفانه از زمانی که تعداد فرزندان خانوارهای ایرانی کم و کمتر شد، فرزند سالاری باب گردید و همین باعث شد که والدین خودشان همه کارهای سخت را انجام دهند و بچه های خود را همچون حاکمانی راحت طلب و تن پرور بار بیاورند. اکنون راحت طلبی و تنبلی مشکل بزرگ نسل امروز است.
۲- الگو برداری نامناسب:
وقتی الگوهای نسل امروز، یعنی والدین، معلمان سخت گوش نباشند و رسانه ها و فیلم ها افراد مرفه و راحت طلب را در معرض دید قرار دهند، راحت طلبی ترویج می شود. مثلا گاهی در فیلم ها افرادی را نشان می دهند که دیر از خواب بیدار می شوند و مانند آن، این فیلم ها تاثیر بدی در مخاطب دارد.
۳- هم نشینی ودوستی باافراد تنبل:
تنبلی وسستی یک بیماری مسری است واز شخصی به شخص دیگر سرایت میکند از این رو اگر دوست انسان تنبل وسست باشد این تنبلی وسستی، او در انسان اثر میگذارد .
۴- بی نظمی وبی برنامه گی:
یکی از عوامل تنبلی وسستی بی نظمی وبی برنامه گی است نداشتن برنامه معین ومشخص در زندگی وبی توجهی به تدبیر وطراحی برای آینده ، کارهایی با حجم بسیار کم در نظر شخص به صورت انبوهی از کارهای انجام نشده مجسم می کند .این حالت باعث می شود تا شخص خود را نا توان از انجام آن کار ببیند ودر انجام آن تنبلی وسستی می کند
۵- لذت جویی وراحت طلبی افراطی:
بسیاری از تنبلی ها نتیجه لذت جویی افراطی است مثلا در شب امتحان به جای اینکه به فکر درس خواندن باشد به شب نشینی وتفریح میپردازد چون از این لذت آنی خوشش میآید.
۶- افسردگی:
یکی از عوامل تنبلی افسردگی روحی است ، روبرو شدن با مردم برای انسان افسرده کسالت آور وخسته کننده است، بنابراین بیشتر دوست دارد در گوشه ای کز کند و یا بخوابد و مانند آن.
راه عمومی درمان راحت طلبی:
حال باید دید چگونه خود را می‌توان از این سد پیشرفت انسانی عبور داد.
۱- هدف خود را مشخص کنید:
انسان راحت طلب معمولا هدف مشخصی‌ در زندگی‌ ندارد و اگر هم هدفی‌ داشته باشد انگیزه لازم را برای رسیدن به این هدف ندارد. چرا که این انگیزه است که انرژی لازم را برای به حرکت در آوردن ایجاد می‌کند. بنابراین باید این انگیزه را به طریقی به وجود آورد.
هر انسانی‌ در درونش مشعل فروزانی از کمال طلبی که شاید شعله اش رو به خاموشی گراییده وجود دارد. ولی‌ هر لحظه می‌‌توان این آتش را شعله ور ساخت. وقتی‌ انسان در زندگی‌ هدف اش تعالی خود باشد این شعله زبانه کشیده و انرژی لازم را که همان انگیزه است به وجود می‌‌آورد. حال برای ایجاد این انرژی باید انسان فرض کند که به هدف رسیده و آن را در ذهن خود برای مدتی‌ تجسم کند و لذت رسیدن به آن را با تمام وجود خود حس کند. این احساس چنان انگیزه‌ای را در انسان بیدار می‌کند تا انسان را از مکان راحت خود کنده و او را به مکان دلخواه اش هدایت کند. مانند کوه نوردی که قبل از رفتن به بالای کوه، به جای فکر کردن به رنج بالا رفتن از کوه، تجسم می‌کند که به قله کوه رسیده و از دیدن منظره زیبای اطراف چنان شور و عشقی‌ در او زنده میشود که انرژی و انگیزه لازم برای رفتن به بالای کوه را در خود فراهم می‌کند.
۲- کارهای سخت را به عهده بگیرید:
به عهده گرفتن کارهای سخت و مسئولیت های دشوار در خانواده و جامعه و درک لذت انجام کارهای سخت انسان را از راحت طلبی و تنبلی خارج می کند.
۳- دوستان سخت کوش انتخاب کنید:
همانگونه که دوستان راحت طلب و تنبل باعث سستی انسان می شوند، انتخاب دوستان زرنگ و سخت کوش در سخت گوش شدن انسان موثر اند.
۴- بصورت پله کانی عمل کنید:
شما نمی توانید به یکباره همه مشکلات را حل کنید. به یکباره فردی با همت و سخت کوشی تبدیل شوید. شما باید از تصمیمات خیلی ساده و قابل اجرا شروع کنید ولی حتما به آنها پایبند باشید. سنگ بزرگ علامت نزدن است. خود را با برنامه های سنگین و غیر قابل اجرا با شکست روبرو نسازید. از کم شروع کنید ولی آرام آرام تصمیمات بزرگ تر و کارهای بزرگ تری را در برنامه تان بگنجانید.
۵- از تکنیک گول زدن نفس استفاده کنید:
ابتدا با خود شرط کنید که به صورت دقیق به وظایفتان عمل می کنید(مشارطه). سپس در طول روز مراقب انجام دقیق وظایفتان باشید، (مراقبه) سپس هر شب بر روی برگه ای محاسبه کنید که چند مورد سستی به خرج داده اید( محاسبه). و خود را به خاطر این سستی ها عقوبت و سرزنش کنید( معاتبه). بعد ازمدتی خواهید دید که پیشرفت زیادی می کنید و میزان سستی و تنبلی روبه کاهش می گذارد.
۶- مرتب ورزش کنید:
هر روز صبح یا عصر حداقل بیست دقیقه تا یک ساعت حتما به طور مرتب و در ساعتی معین ورزش کنید، این کار شما را از سستی خارج و اراده شما را تقویت می کند.
7- مبارزه با پرخوابی:
یکی از مظاهر عمده سستی و راحت طلبی میل به پرخوابی است. برای تعدیل این میل دستورالعمل زیر مفید است:
۱- پرخورى در شب از مهمترین عوامل پرخوابى است، لذا سعى کنید شب ها به حداقل غذا اکتفا کنید. از سوی دیگر اگر طبع شما سرد است از خوردن غذاهایى مثل ماست، بادمجان، ترشیجات و غیره که طبیعتا سرد هستند و موجب تشدید خواب آلودگى مى شود بپرهیزید و اگر طبیعت شما گرم است از غذا هایى که طبیعت گرم دارند اجتناب کنید.
۲- غذا را سرشب میل کنید که تا موقع خواب هضم شده باشد.
۳- در صورت امکان از خواب قیلوله (قبل از ظهر) یا خواب بعد از ظهر بهره مند باشید.
۴- فعالیت هاى شدید بدنى در روز با خواب آلودگى و افزایش خواب همراهند و گریزى از آنها نیست، لذا اگر این نوع فعالیت هاى شما زیاد است آنها را تعدیل کنید.
۵- با برنامه ریزى دقیق سعى کنید به تدریج از میزان خواب خود بکاهید. مثلاً جدولى تنظیم کنید که به مدت یکماه از طول خواب خود یک ساعت کم کنید. هر ۵ روز ۱۰ دقیقه (۵ دقیقه از ابتدا و ۵ دقیقه از انتها) از خواب خود بکاهید و در ۵ روز بعد این مقدار را دوبرابر کنید تا ظرف ۳۰ روز ۶۰ دقیقه از خواب شما کاسته شده باشد و به اصطلاح عادت شکنى تدریجى داشته باشید. بعد از یک ماه اگر باز هم مدت خواب شما زیاد است به همین ترتیب از طول آن بکاهید. در عین حال میزان کاهش نباید از حد مورد نیاز بدن افزون تر شود.
۶- پس از نماز صبح یک برنامه مشترک با یکی از دوستان خود تنظیم کنید، مثلا قرار بگذارید با یکدیگر مباحثه علمی داشته باشید یا ورزش کنید و یا ...
*** نکته بسیار مهم :
در آخر ذکر دو نکته ضروری است و آن این است که شاید فرد به دلیل ضعف جسمی و غلبه سردی بدن دچار تنبلی شده باشد لذا لازم است تاحتما با طبیب طب سنتی مشورت کند.
دیگر اینکه طبق سفارش بزرگان دین ، هرگاه حوصله کاری را نداشت - در صورتیکه بایستی آن را انجام می داد - خودش را مجبور به انجام آن کار کند و قبل از انجام کار حتما بسم الله الرحمن الرحیم بگوید و از شر شیطان به خداوند متعال پناه ببرد.
ان شاءالله با تفکر، تلاش، توسل به معصومین علیهم السلام و توکل بر خداوند متعال بتوانیم بر تنبلی غالب شویم و با طی کردن پله های ترقی به سعادت دنیا و آخرت برسیم هرچند شیطان و نفس کار را سخت نشان می دهند.
نثار ارواح طیبه شهدا و معصومین علیهم السلام صلوات
منبع: سایت پرسمان

نویسنده

Etemadi / اعتمادی

Etemadi / اعتمادی

نظر دادن

Please publish modules in offcanvas position.