پرسش و پاسخ های دینی

پرسش و پاسخ احکام نماز مسافر (آیت الله مکارم شیرازی)

1.    آيا تهران يا مانند آن از بلاد كبيره است؟
جواب:  حكم بلاد كبيره و غير كبيره يكسان است مگر در جاهايى كه هر محلّه  از آن عرفاً يك شهر مستقل محسوب شود.
2.    مبدأ و منتهاى سفر در مسافت نماز قصر كجا محسوب مى شود؟
جواب: معيار فاصله بين دو شهر يعنى آخرين خانه مبدأ حركت و اوّلين خانه مقصد مى باشد.
3.    آيا خروج زن از وطن الزاماً به تبعيّت از شوهر اعراض محسوب مى شود يا بستگى به قصد و نيّت او دارد؟
جواب: بستگى به قصد و نيّت خود زن دارد چنانچه اميدوار باشد كه شوهر را بازگرداند اعراض نيست و اگر اميدى ندارد اعراض قهرى حاصل است.
4.    مقصود از بلاد كبيره چيست؟ در ايران چند شهر كبيره داريم و در بلاد كبيره مسافت را از آخر شهر بايد حساب كرد يا آخر محلّه؟
جواب: همان گونه كه در بالا آمد تفاوتى ميان شهرهاى بزرگ و كوچك نيست وبلاد كبيره و صغيره در احكام مسافر يكسان است مگر اين كه شهرى به قدرى بزرگ شود كه هر محلّه از آن يك شهر مستقل محسوب شود مثل شميران و شهر رى كه در عين اتصال به تهران شهرهاى مستقلّى محسوب مى شوند ولى محلاّت مختلف تهران جزء تهران محسوب مى شوند و در مواردى كه هر محلّه اى شهر مستقلى است اگر بين آنها فاصله نماز قصر باشدنماز شكسته مى باشد و در غير اين صورت تمام است و معيار در مسافت، آخرين خانه هاى شهر است.
5.    حكم نماز كسى كه مدّت طولانى در شهرى مانده است چيست؟
جواب: در صورتى كه مدّتى طولانى در آن محل بماند در حكم وطن او خواهد بود.
6.    آيا محلّ تحصيل دانشجويان در دوره هاى 2 و 4 ساله يا بيشتر جزء وطن محسوب مى شود؟
جواب: آرى در حكم وطن است هرچند وطن نيست.
7.    كسى كه دائم السفر بين دو شهر مثلا قم و كرج است ولى هر روز از كرج كه وطن او نيست به دو فرسخى جهت تدريس يا كار ديگرى مى رود و برمى گردد آيا چنين شخصى در قم و كرج و اطراف آن نمازش را بايد تمام بخواند؟
جواب: بايد تمام بخواند.
8.    اگر محلّ كار شخصى به اندازه مسافت قصر از وطنش دور باشد و هر روز به محل كار مى رود و برمى گردد يا يك هفته در محل كار مى ماند، حكم نماز خانواده اش كه همراهش هستند چيست؟
جواب: هرگاه خانواده اش مرتباً با او همراه هستند نماز همه آنها تمام است.
9.    طلاّبى كه قريب 15 سال در قم ساكنند ولى آن را وطن قرار نداده وقصد اقامت دائم هم ندارند لكن در مورد زمان بازگشت به وطنشان مردّد هستند و نمى دانند چه زمانى برمى گردند، نماز و روزه اين افراد چگونه است؟ آيا در اين مسأله تفاوتى بين طلاّب ايرانى و خارجى هست؟
جواب: در فرض مسأله قم نسبت به همه آنها حكم وطن را دارد.
10.    آيا اعراض قهرى براى زنى كه قصد جدايى و طلاق از همسرش ندارد و همسرش هم تصريح كرده است كه به وطن زوجه اش براى سكونت حتّى به صورت موقّت نمى رود، حاصل مى شود يا اين كه آن جا وطن او خواهد بود؟ وظيفه فرزندان چيست؟
جواب: اين مصداق اعراض قهرى است همچنين نسبت به اولادشان تا زمانى كه با آنها زندگى مى كنند.
11.    اگر محلّ دانشگاه نسبت به روستاى دانشجو كمتر از چهار فرسخ باشد ولى مركز دوّم دانشگاه بيشتر از مسافت شرعى است و دانشجو در ماه يكى دو بار به آن جا مى رود، حكم نماز و روزه اش چيست؟
جواب: نسبت به مركز دوّم دانشگاه، نماز و روزه اش قصر است.
12.    محلّ تحصيل دانشجويى در چهار فرسخى محلّ سكونت اوست، نماز و روزه اش را چگونه انجام دهد؟
جواب: اگررفت وآمد مستمر دارد نمازش را تمام مى خواند و روزه اش را مى گيرد.
13.    اين جانب طلبه اى هستم اهل سارى كه برحسب موقعيّت شغلى مدّتى است كه در رشت مشغول خدمت مى باشم و مدّتى كه بايد در اين جا بمانم معلوم نيست، امّا برحسب وظيفه شغلى و نيز براى منبر بايد به طور مرتّب به شهرستانهاى استان گيلان سفر كنم.و به ندرت و به طور استثنايى اتفاق مى افتد كه ده روز در محل سكونتم بمانم و لذا اقامه ده روز ميسر نمى باشد، وضعيت نماز و روزه ام چگونه است؟
جواب: وظيفه شما اتمام نماز و روزه است و اگر ده روز اقامت كرديد در اوّلين سفر شكسته مى باشد.
14.    انسانى به خيال اين كه مسافر است نماز را شكسته خوانده و يا به خيال اين كه مسافر نيست نماز را تمام و روزه گرفته است بعد از چندى متوجّه اشتباه خود شده است، نماز و روزه گذشته او چه حكمى دارد؟
جواب: در هر دو صورت بنابراحتياط واجب اعاده كند.
15.    شركتى در كوه و بيابان، محلّى را براى استراحت و زندگى كاركنان خود تعيين نموده است; كاركنانى از شهرهاى مختلف دور دست براى كار به اين شركت مى آيند به اين كيفيت كه 14 روز در اين جا مشغول كار بوده و 14 روز ديگر به شهرهاى خود مراجعت مى كنند. در مدّت 14 روز كارى نحوه كارشان به شرح زير است لطفاً تكليف نماز و روزه هر دسته را بيان فرماييد.
الف) عده اى همه روزه يا اغلب روزها از جايگاه مذكور )استراحتگاه) به فاصله كمتر از مسافت شرعى كه محلّ كار آنهاست مى روند و شب برمى گردند.
جواب:  اگر فاصله ميان محلّ استراحت و محلّ كارآنهاسه يا چهار كيلومتر باشدقصداقامه دردو محل صحيح است و نماز و روزه آنها كامل است و اگر فاصله زياداست قصد اقامه درست نيست نماز آنها قصر است و نمى توانند روزه بگيرند.
ب) عده اى ديگر يك هفته روز به محلّ كار مى روند و شب برمى گردند و يك هفته شب به محل كار مى روند و روز برمى گردند، فاصله استراحتگاه اين عدّه تا محلّ كارشان نيز كمتر از مسافت شرعى است.
جواب:  مانند مسأله سابق است.
ج) عدّه اى ديگر فاصله محلّ كارشان تا استراحتگاه فوق الذّكر به اندازه مسافت شرعى است اينها هم بعضى همه روزه يا اغلب روزها به محلّ كار مى روند و برحسب وضع كارى خود قبل از ظهر يا بعد از ظهر به استراحتگاه برمى گردند.
جواب:  اينها كثير السّفر هستند.
د) بعضى ديگر از عدّه فوق كه فاصله محلّ كارشان تا استراحتگاه به اندازه مسافت شرعى است يك هفته، روز به محل كار مى روند و شب برمى گردند و هفته اى ديگر، شب مى روند و روز به استراحتگاه برمى گردند.
جواب:  مانند مسأله قبل است.
هـ) عدّه اى محلّ كارشان همان استراحتگاه است ولى اتّفاقاً ممكن است به طور موقّت مسافت شرعى را بپيمايند و مجدّدا جهت ادامه كار به محلّ كار خود يعنى استراحتگاه برگردند.
جواب: در صورتى كه قصد ده روز اقامت در آن محل نداشته باشند نماز و روزه آنها قصر است.
و) آيا بين اشخاصى كه مدّت زيادى به اين كار مشغول هستند و كسانى كه جديداً مشغول اين كار شده اند فرقى هست؟
جواب:  فرقى نيست.
16.    آيا زن در وطن، تابع شوهر است؟
جواب:  اگر قصد زن تبعيّت از شوهر بوده باشد، از نظر وطن تابع است.
17.    اگر محلّ تحصيل جزء وطن حساب نشود و دانشجو قصد ده روز كند آيا قبل از ده روز مى تواند بيش از دو ساعت از حدّ ترخّص بگذرد. قابل ذكر مى باشد كه دانشكده بيرون از حدّ ترخّص مى باشد و خوابگاه داخل شهر است و مجبوريم هر روز ( غير از روزهاى تعطيل) از حدّ ترخّص عبور كنيم؟
جواب: محلّ تحصيل مستمر به حكم وطن مى باشد و نماز و روزه در آن كامل است و قصد ده روز لازم نيست و خارج شدن از محلّ اقامت و رفتن به مناطق نزديك (مثلا 3 الى 4 كيلومتر) نيز اشكال ندارد.
18.    آيامحلّ اقامت طلاّب و دانشجويانى كه دو سال و يا بيشتر در آن جا اقامت كرده و يا خواهند كرد از نظر حضرت عالى در حكم وطن حساب مى شود؟ آيا در صورتى كه از آن جا به وطن اصلى خودياجايى ديگركه موّقتاً جهت تفريح و استراحت سفر كرده و باز به همان محلّ اقامت بر مى گردند چه حكمى دارد؟
جواب:  اين گونه اقامتگاهها در حكم وطن محسوب مى شوند.
19.    شخصى كه كثير السّفر است اگر در يكى از سفرها، انگيزه سفرش چيز ديگرى باشد همانند معلّمى كه همواره جهت تدريس مى رفته و اين بار براى عيادت مريض و در غير مسير هميشگى خود سفر كرده است از لحاظ افطار و قصر چه وظيفه اى دارد؟
جواب:  حكم او مانند ساير مسافرين قصر و افطار است.
20.    در هر سال جمع كثيرى از دانشجويان غير مشهدى وارد دانشگاه مشهد مى شوند. برخى از آنها از شهرهاى استان خراسان مى باشندكه معمولا هر هفته به وطن خود برمى گردند و فاصله محلّ تحصيل تا وطن آنها هم بيش از مسافت شرعى است و در دوران تحصيل اين رفت و آمدها ادامه دارد مثلا از شنبه تا چهارشنبه را در مشهد هستند و دو روز ديگر را به وطن خود برمى گردند وظيفه شرعى اين گروه از دانشجويان در ارتباط با نماز و روزه چيست؟
جواب:  محلّ درس خواندن طولانى در حكم وطن است بنابراين مسأله مربوط به كثير السّفر نمى باشد، اين گونه دانشجويان هم در وطن و هم در محلّ تحصيل خود نماز و روزه را تمام بجا مى آورند ولى اگر در راه سفر بين اين دو محل كه هفته اى يك بار انجام مى شود نماز و روزه بجا آورند شكسته است.
21.    به نظر حضرت عالى وظيفه كسى كه شغل او سفر است با كسى كه شغل او در سفر است فرق مى كند؟
جواب:  فرق نمى كند.
22.    محلّ خدمت من در بندر عباس است ولى وطنم شيراز است در هنگام مرخصى نمازهايم را در هر دو شهر (شيراز و بندر عباس( چگونه بخوانم؟
جواب:  شما در بندر عباس و شيراز نماز را تمام و روزه هم بگيريد امّا در بين راه نماز و روزه شما شكسته است.
23.    كسى كه محل سكونت او تا ملكى كه دارد اندازه مشخّصى ندارد و كيلومترى بر آن مشخص نكرده است ولى به طور معمول دو ساعت راه است حكم نماز او و فرزندانش در آن ملك چيست؟
جواب:  اگر ممكن است تحقيق كند و اگر راهى براى تحقيق نيست و مقدار مسافت مشكوك است نماز را تمام بخواند.
24.    مسافري كه چند ركعت از نمازهاي واجب خود را در مسافرت نخوانده و اكنون به موطن خود رجعت كرده است, قضا نمازها را بايد شكسته بخواند يا كامل
جواب : بايد شكسته بخواند.
25.    اينجانب محل كارم كرج و محل زندگيم تهران مي باشد
اولا: اگر به غير از كار به كرج بيايم روزه و نماز من چه حكمي دارد؟ ( مثلا جهت انجام كار شخصي يا ميهماني )؛
ثانيا: در صورتيكه بنده در ماه رمضان يا ماههاي ديگر سال به شهرهاي دور مثل مشهد يا كربلا (غيرازمحل كار) سفركنم روزه ونماز من چه حكمي دارد ؟( به لحاظ وضعيت كار بنده چه حكمي پيدا ميكند )؛
ثالثا: اگر كسي با ظن مرجع زنده به تقليد از امام خميني باقي بماند آيا ميتواند كه بعضي احكام كه قبلا براساس فتوي امام به آن عمل كرده است به فتوي مرجع زنده عمل نمايد
جواب 1 و 2- در فرض سؤال در كرج نماز و روزه كامل است هر چند براي غير كار نيائيد . ولي در مسافرت هاي ديگر شكسته است.
3- در مسائلي كه به فتواي ايشان عمل كرده باقي مي ماند و در بقيه به فتواي مرجع زنده عمل مي كند . ولي چند مسئله در مورد نماز مسافر و بلاد كبيره و شبهاي مهتابي است كه در آن اجازه عدول را مي دهيم هر چند عمل كرده باشد.
26.    آيا عرق جنب حرام نجس است؟
جواب : نجس نيست، ولي تا زماني كه خشك نشده نماز ندارد.
27.    آيا كسي كه در هفته بعضي اوقات از وطن خود خارج مي شود و در وطن خود مشغول رانندگي است.در ماه رمضان وظيفه او چيست آيا ان ايامي كه در خارج وطن است
را حكم شخص روزه دار مسافر است؟در ضمن گاهي اوقات از شهر خارج ميشود وبرنامه اي منظم ندارد.
جواب : حكم مسافر دارد.
28.    اينجانب تا سال 1380 در منزل پدري ام (درارسنجان فارس) زندگي مي كردم و بعد از آن با توجه به شغلم در شيراز زندگي مي كنم (فاصله 120 كيلومتر). اما تقريبا تمام تعطيلات (پنج شنبه و جمعه و...) به آنجا مي روم حكم نماز و روزه من در آنجا (منزل پدري )چگونه است.
جواب : در صورتي كه قصد داريد در آينده نه چندان دور براي سكونت مستمر به ارسنجان باز گرديد، يا در سال 3 الي 4 ماه (هر چند به صورت پراكنده) در ارسنجان هستيد نماز و روزه هاي شما در آنجا تمام است.
29.    مي خواستم بدانم كه حكم نماز دانشجوياني مثل من كه متولد نيشابور و دانشجوي سبزوار هستند چيست؟
من از شنبه تا 3 شنبه كلاس دارم و معمولا چهار شنبه ها بر مي گردم مي خواستم بدانم نماز و روزه خود را چگونه بايد بخوانم؟
جواب: نماز و روزه شما و دانشجوياني مانند شما كامل است.

مسائل ديگر نماز مسافر

  1. نماز مسافر را چگونه نيّت كنيم؟

جواب :نيّت خاصّى ندارد، همين كه نماز چهارركعتى را دو ركعت بخوانيد، نماز مسافر محسوب مى شود; حتّى اگر نيّت تمام كنيد و قبل از پايان دو ركعت يادتان بيايد و نيّت را برگردانيد كافى است.

  1. دخترى شوهر كرده و در شهر ديگرى كه بيش از چهار فرسخ شرعى از وطنش فاصله دارد، در منزل شوهرش زندگى مى كند، زمانى كه به صورت متعارف، جهت صله ارحام و ديد و بازديد به ديدن پدر يا مادر و خويشان به منزل پدرى مراجعه مى كند، اگر توقّفش كمتر از ده روز باشد، نماز و روزه اش چگونه است؟ اگر اين دختر فرضاً ملكى هم در شهر پدرى داشته باشد حكم تغيير مى كند؟

جواب :اگر دختر تصميم دارد با شوهر خود در شهر ديگرى زندگى كند و قصد بازگشت براى اقامت مستمرّ به شهر پدرى ندارد، نماز و روزه اش شكسته است، زيرا اعراض حاصل شده است.

  1. بيمارى در شهرستانى غير از وطن خود بسترى است و مدّت يك ماه از بسترى شدنش مى گذرد و مشخّص نيست چه مدّت ديگر زمان درمان طول خواهد كشيد، تكليف نماز و روزه اين شخص چيست؟

جواب :بعد از گذشت يك ماه نماز و روزه اش تمام است.

  1. كسى كه قصد سفر به قلّه ها و كوه هاى بلند و مرتفع را دارد، با توجّه به اين كه مسير او گاهى بيش از مسافت شرعى است، اگر شهر خود را ببيند حكم نماز و روزه او چيست؟

جواب :اگر به اندازه اى دور شود كه صداى اذان شهر را نشنود، از حد ترخّص گذشته است و اگر شرايط ديگر سفر در آن جمع باشد نماز و روزه اش شكسته است.

  1. مسافت شرعى را از كجا حساب مى كنند؟ مخصوصاً با توجّه به اين كه امروزه در اطراف اكثر شهرها، شهركها يا كارخانجاتى احداث شده است، آيا آنها هم جزء شهر حساب مى شوند؟

جواب :شهركها و كارخانجات اطراف شهر كه جدا هستند، جزء شهر محسوب نمى شوند.

  1. مسافت بين دو شهر به صورت مارپيچ، 50 كيلومتر و به خط مستقيم، 20 كيلومتر است، حكم نماز و روزه چگونه است؟

جواب :از هر مسيرى كه برود حكم همان مسير را دارد.

  1. اگر كسى فرضاً ساعت 8 صبح به مسافرت رفته و قرار است ساعت 5/2 بعد از ظهر به منزل برگردد، آيا اين شخص نماز واجبش (يعنى ظهر و عصر) را به صورت شكسته در محلّ سفر بخواند، يا اين كه در ساعت 5/2 بعد از ظهر در منزل خودش كامل بخواند؟ كدام مقدّم است؟

جواب :اگر در سفر بخواند شكسته است و اگر در منزل بخواند تمام است و نماز اوّل وقت مقدّم است.

مردى در حين سفر، نماز را با انگشتر طلا خوانده است حكم نماز او چگونه است؟ اگر قرار است قضا نمايد، آيا به همان صورت شكسته بخواند؟ با توجّه به اين كه حكم حرمت طلا را براى مرد مى دانسته و عمداً با آن نماز خوانده است.

جواب :بايد نماز را به صورت شكسته قضا كند.

  1. زائرانى كه در ماه مبارك رمضان به عمره مشرّف مى شوند، اگر شب به مدينه و يا مكّه برسند، قصد اقامه عشره كرده و روزه مى گيرند و مشكلى ندارند; ولى اگر در بين روز رسيدند، آيا از همان ساعتى كه مى رسند، بايد ده روز را به حساب آورند، يا اين كه ده روز كامل مراد است و شبها به حساب نمى آيد؟

جواب : از همان لحظه ورود حساب مى كنند و معيار 10 روز; است يعنى اگر ظهر روز اوّل ماه وارد شده اند، ظهر روز يازدهم 10 روز كامل مى شود و كافى است.

دیدگاه‌ها   

+1 #4 یادآوری 1396-03-13 13:49
با سلام
بنده فردی هستم متولد غرب کشور که تا سن 14 سالگی در آنجا ساکن بوده و از 15 سالگی به تبعیت از پدر خانواده به استان خراسان رضوی نقل مکان نموده و از 8 سال پیش به جهت مسئله شغلی ساکن پایتخت ( تهران ) هستم. با توجه به اینکه الزاماً جهت سله رحم به هر سه نقطه سفر می کنم نماز و روزه بنده چگونه است. لازم به ذکر است سفر بنده اکثر مواقع کمتر از ده روز طول می کشد.
نقل قول کردن
0 #3 سالینا 1395-12-12 14:11
سلام اگر به مسافرت رفتیم اما انجایی که رفتیم خانه ای به اسم پدر خانواده داشته باشیم باید نماز را شکسته بخوانیم؟
مکانی که میرویم حدود ۳۰۰ کیلومتر با خانه ی دائمی فاصله دارد
نقل قول کردن
0 #2 مهرداد غ آکردی 1395-03-20 14:28
به نقل از محمد ابراهیم ترابی:
باسلام
بنده قبل ظهر سفر حد مسافت شرعی رفتم وقبل از ظهر برگشتم ولی در وطنم توفق نکردم از وطن عبور کردم کمتر از مسافت شرعی حکم زوره بند چه میشه

ظاهرا اگر قصدت اول رفتن و گذر از وطن بود اگر چه توقف نکنی روزه ات صحیحه
نقل قول کردن
+1 #1 محمد ابراهیم ترابی 1395-03-20 10:12
باسلام
بنده قبل ظهر سفر حد مسافت شرعی رفتم وقبل از ظهر برگشتم ولی در وطنم توفق نکردم از وطن عبور کردم کمتر از مسافت شرعی حکم زوره بند چه میشه
نقل قول کردن

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید